Nhận biết phản ứng sau tiêm chủng do tâm lý lo lắng

Phản ứng liên quan đến lo lắng khi tiêm chủng là hiện tượng cá nhân và/hoặc nhóm đối tượng tiêm chủng phản ứng với bất cứ việc tiêm chủng nào. Phản ứng này có thể xảy ra trước hoặc sau khi tiêm chủng bất kỳ loại vắc xin nào, không liên quan đến các thành phần có trong vắc xin. Có thể có các biểu hiện:

Trẻ bị xỉu là phản ứng khá phổ biến, thường xảy ra ở những trẻ trên 5 tuổi, nếu bị xỉu do sợ tiêm chủng thì không cần phải xử trí gì ngoài việc đặt bệnh nhân ở tư thế nằm nghiêng và cho trẻ nghỉ ngơi. Bệnh nhân cần được cách ly để tránh ảnh hưởng tới các đối tượng khác. Phòng tránh hiện tượng trên bằng cách giảm thiểu căng thẳng cho đối tượng đang chờ tiêm như giảm thời gian chờ đợi, phòng chờ thoáng mát, khâu chuẩn bị vắc xin và quá trình tiêm chủng cho các đối tượng khác không nên để  người sẽ được tiêm quan sát được. Việc tiêm vắc xin được thực hiện cho từng đối tượng riêng biệt tránh làm ảnh hưởng tới các đối tượng khác.

Cán bộ y tế tư vấn trước khi tiêm chủng

Các triệu chứng do lo lắng khi tiêm chủng có thể dẫn đến các biểu hiện thường gặp khác như: thở nhanh, choáng váng, chóng mặt, vã mồ hôi.

Trẻ nhỏ có thể có phản ứng theo một cách khác, nôn là triệu chứng chung do lo lắng. Ngừng thở cũng có thể xảy ra, triệu chứng này có thể hết sau khi trẻ bị bất tỉnh thoáng qua trong chốc lát. Trẻ cũng có thể hét lên do sợ tiêm hoặc bỏ chạy. Lo sợ khi tiêm cũng có thể dẫn đến co giật trong một số trường hợp. Những phản ứng này không liên quan đến các thành phần có trong vắc xin, nhưng liên quan đến việc tiêm chủng.

Có thể xẩy ra phản ứng lan truyền trong một nhóm đông, điều này gặp phổ biến ở các chiến dịch tiêm chủng cho nhiều trẻ lớn, người lớn, đặc biệt là nếu đối tượng nhìn thấy một người sau khi được tiêm chủng bị lả đi hay nhìn thấy một số phản ứng khác của người được tiêm chủng. Nếu người cán bộ y tế thực hiện tiêm chủng biết giải thích rõ về tiêm chủng và bình tĩnh, tự tin khi thực hiện tiêm chủng sẽ làm giảm mức độ lo lắng về tiêm của đối tượng được tiêm chủng và do đó làm giảm khả năng gây ra phản ứng lo sợ sau tiêm chủng.

Lưu ý khi khi chẩn đoán

Cũng cần lưu ý là ngất có thể được chẩn đoán nhầm là sốc phản vệ. Nhân viên y tế cần phải phân biệt rõ hai trạng thái để tránh cấp cứu, xử trí không cần thiết đối với các trường hợp như vậy sẽ làm tăng phản ứng lo sợ do tiêm chủng.

Trong thời gian vừa qua khi tổ chức chiến dịch tiêm văc xin sởi-rubella trong giai đoạn 1 thực hiện chủ yếu cho nhóm trẻ từ 1 đến 5 tuổi trong đó một số địa phương tổ chức tiêm chủng cho nhóm đối tượng từ 1 đến 14 tuổi. Hiện tượng phản ứng sau tiêm chủng do lo sợ khi tiêm chủng có xẩy ra ở một số nơi bao gồm các hiện tượng: đau đầu, mệt xỉu đồng loạt đối với một số học sinh khi tham gia tiêm chủng tại điểm tiêm trong nhà trường. Hiện tượng trên thường gặp ở nhóm trẻ lớn tuổi (11 - 14 tuổi). Đây là hiện tượng tâm lý tập thể có thể xảy ra đối với các cháu quá lo sợ khi có một yếu tố tác động đến tâm lý ở đây là yếu tố tiêm tại các điểm tiêm trường học, do các cháu tập trung đông, dễ bị tác động lan truyền khi nghe thấy hay nhìn thấy một bạn trong lớp, trong trường bị hiện tượng trên. Việc cách ly những đối tượng có biểu hiện trên tại phòng riêng hoặc xử trí tại cơ sở y tế với việc sử dụng liệu pháp tâm lý sẽ giúp trẻ ổn định tinh thần.

Phòng tránh các phản ứng lo sợ khi tiêm chủng

 

1.Gia đình và nhà trường:

Cần động viên, chuẩn bị tâm lý tốt cho trẻ trước khi tiêm chủng đồng thời phát hiện sớm và phối hợp với cán bộ y tế kịp thời giải thích và xử trí khi có phản ứng tâm lý xảy ra.

2.Cán bộ y tế tiêm chủng

Bố trí điểm tiêm chủng:

  • Nơi chờ tiêm chủng thoáng mát, giảm thời gian chờ đợi trước tiêm chủng.
  • Phòng tiêm chủng được bố trí riêng biệt đảm bảo việc chuẩn bị vắc xin, quá trình tiêm chủng không nằm trong tầm nhìn của người đang chờ tiêm chủng và việc tiêm vắc xin được thực hiện cho từng đối tượng riêng biệt tránh làm ảnh hưởng tới các đối tượng khác.
  • Việc theo dõi sau tiêm chủng cần được bố trí tránh tập trung quá đông, gây căng thẳng cho người được theo dõi 

 Xử trí:

  • Để các đối tượng có phản ứng lo sợ sau tiêm chủng ở phòng riêng và xử trí thích hợp đối với từng trường hợp cụ thể.
  • Thực hiện liệu pháp tâm lý đối với trẻ có biểu hiện rối loạn tâm lý hay rối loạn tâm lý tập thể: Giải thích  động viên các em để các em yên tâm và không lo sợ nữa
  • Nhân viên y tế cần phân biệt rõ tránh nhầm lẫn hiện tượng trẻ bị ngất xỉu với phản ứng sốc để tránh cấp cứu, xử trí không cần thiết và sẽ làm tăng phản ứng lo sợ do tiêm chủng. Đối với các trường hợp ngất chỉ cần cho bệnh nhân nằm nghiêng, bệnh nhân sẽ tỉnh lại trong 1-2 phút.

 

Nguồn dự án TCMR(tiemchungmorong.vn)

Xem Tin tức tiêm chủng trên Google+